中国最纯粹的古陶网 陶器 陶俑 砖石 瓦当交流网's Archiver

元谷 发表于 2011-12-21 15:51

中国文化中猫头鹰的信仰(四)

[i=s] 本帖最后由 元谷 于 2011-12-21 15:52 编辑 [/i]

[color=#333333][font=宋体][size=14pt][align=left][size=5][b]中国文化中猫头鹰的信仰(四)[/b][/size][/align][/size][/font][/color]
[align=left][color=#333333][font=宋体][size=14pt]汉代穷儒朱穆在《与刘伯宗绝交诗》中云:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman] [/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]北山有鸱,不洁其翼。飞不正向,寝不定息。饥则木览,饱则泥伏。饕餮贪污,臭腐是食。填肠满嗉,嗜欲无极。长鸣呼凤,谓凤无德。凤之所趋,与子异域。永从此诀,各自努力。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman] [/font][/size][/color][/align][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman][align=left]
[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]  诗中刻画了[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]北山[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]的一只卑劣、猥琐的鸱鸟形象:翅翼龌龊,飞行时歪歪斜斜,没个正向;安寝时也忽东忽西,定不下心神;肚子饿了,就偷偷摸摸地攫取树间的幼鸟,吃饱了,不顾烂臭、肮脏,就蜷缩在污泥之中。鸱鸮还是一个贪婪成性的饕餮,即便是散发臭味的腐鼠,也津津有味地啄食,[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]填肠满嗉[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]还不能停喙。尤让人生厌的是,鸱鸮一边吃着腐鼠,还一边对飞来的凤鸟大喊大叫:你这缺德的凤凰,竟想分享我的佳肴。最后,作者以凤代言,正告可笑的鸱鸮:我所去之处与你有天壤之别。我们就此诀别你还是努力自爱吧。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman] [/font][/size][/color][/align][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman][align=left]
[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]  文中的刘伯宗原是朱穆的旧友,后其官运亨通,贵为二千石,遂持官自傲,看不起朱穆。所以朱穆在诗中以鸱鸮喻刘的嗜贪骄奢,而以凤凰自喻,以示他与刘伯宗志向不同,只能绝交。贾谊《吊屈原赋》:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]呜呼哀哉,逢时不祥。鸾凤伏窜兮,鸱鸮翱翔。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]从中也可以看出汉人尊凤贬鸮、好凤恶鸮的文化心态。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]
[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]  [/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]
[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]  汉代大文学家许慎甚至还给鸱鸮戴上了[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]食母[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]的恶名,他在《说文解字》中说:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]鸟,不孝之鸟也。日至,捕枭磷,从枭头在木上。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]清人徐崑《遁斋闵览》注曰:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]以其食母不孝故,古人祠枭羹,又标其首于木,故后人标贼首以示众者谓之枭首。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]有意思的是,他在书中还记载了这样一段情节:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman] [/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]余尝居北阿镇小寺,寺后乔木数株,有枭巢其上,凡生八九子。子大能飞,身皆与母等,求食益急。母视不能供,即避伏荆棘间,群子噪逐不已。母知必不能逃,乃仰身披翅而卧,任众子啄食,至尽乃散去。就视惟毛嘴存焉。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman] [/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]徐崑的见闻是否属实,我们不得而知,但鸱鸮食母的恶名充塞史书却是事实。《史记[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]·[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]封禅书》和《孝武本纪》都说:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]古者天子常以春秋解祠,以一枭、破镜[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]……[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]令祠官领之如其方。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]《集注》引魏人孟康之说:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]枭,鸟名,食母;破镜,兽名,食父。黄帝欲绝其类,使百物祠皆用之。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]《汉宫仪》云:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]夏至赐百官枭羹,欲绝其类也。夏至微阴,始起育万物,枭害其母,故以此日杀之。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]《正字通[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]·[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]木部》同样送给鸱鸮不孝的恶名:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]枭,鸟生炎州,母妪子百日,羽翼长,从母索食,食母而飞。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]三国东吴陆玑《毛诗草木鸟兽虫鱼疏》云:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]流离,枭也,自关而西谓枭为流离。长大还食其母,故张奂云[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]‘[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]鹠鷣食母[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]’[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt],许慎云[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]‘[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]枭,不孝鸟[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]’[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]是也。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]北齐刘昼《刘子新论》云:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]炎州有鸟,其名曰枭。妪伏其子,百日而长。羽翼既成,食母而飞。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]《尔雅翼》释之曰:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]盖稍长从母索食,母无以应,于是而死。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”
[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]  [/size][/font][/color][/align][align=left][color=#333333][font=宋体][size=14pt]    由于儒家思想的影响,[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]百善孝为先[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]在汉代成为人们的行为准则和伦理规范,[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]食母[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]的鸱鸮自然成为人们口诛笔伐的对象。正是因为对鸱鸮的憎恶,鸱鸮还被进一步视为妖鸟、祸鸟、凶鸟。《史记[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]·[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]封禅书》:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]今凤鸟、麒麟不来,嘉谷不生,而蓬藁莠茂,鸱鸮数至,而欲封禅,母乃不可乎[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]?”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]《拾遗记》:[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]尧在位七十年,有鸾雏岁岁来集,麒麟游于薮泽,枭鸱逃于绝漠。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]时至唐代,鸱鸮依然被视[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman] [/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]为凶鸟,如白居易《凶宅》中就有[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]“[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]枭鸣松桂枝[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]”[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]的诗句。[/size][/font][/color][color=#333333][size=14pt][font=Times New Roman]
[/font][/size][/color][color=#333333][font=宋体][size=14pt]  [/size][/font][/color][/align][color=#333333][font=宋体][size=14pt]   [/size][/font][/color]
[color=#333333][/color]
页: [1]

Powered by Discuz! X1.5 Archiver   © 2001-2010 Comsenz Inc.